Blog

Samenvatting en geek alert: dit artikel beschrijft een bijzonder kleine speldeknop van menselijk streven: een met grote precisie gefabriceerd filtermandje voor espressobereiding. Voor niet-vakidioten zijn espressomachines en bonenmalers van meer dan een paar honderd euro al behoorlijk zot. Maar daar zijn het (we) ook vakidioten voor.

Dit nieuwe mandje gaat nog een paar stappen verder dan ontkalkt water, de juiste maalafstemming, aanstamptechniek of fijngebubbeld melkschuim.

Ja, we zitten hier meer op het niveau van drukprofiel, progressive preinfusion, PID-gestuurde temperatuurstabiliteitsregeling en het verzamelen van fines onderin het mandje (zie bijvoorbeeld het werk van o.a. La Marzocco, Kees van der Westen, Vibiemme en Scott Rao).

Ik las de laatste tijd al een paar artikelen op het web over de nieuwe VST-mandjes. Het liet me niet los. Ik móest en zou dat eens zelf aan de tand voelen. Gelukkig heeft Espresso Service West ze op voorraad. De collega-crematologen schrijven ware taal. Dit filtermandje is de grote revolutie sinds de E61-groep, de dubbele boiler en pressure profiling. Zie onderin dit artikel voor een paar relevante links.

VST: R&D

Eén van de ontwikkelaars, Vince Fidele, zegt dat we al 60 jaar beroerd geproduceerde filtermandjes in het piston gebruiken. De gaatjes zijn niet even groot, hebben niet dezelfde vorm, het metaal is te dun en slijt snel… “Dat moet anders,” dachten hij en zijn compagnon bij VST.

Ze gingen grondig te werk. Zó grondig, dat ik alhier niet ga uitweiden over de kleinste details die bij het research kwamen kijken. Wie de hoed en de rand wenst te kennen: lees Barista Magazine, april/mei 2011. Vanaf pagina 74 duikt Fidele de diepte in. U bent gewaarschuwd.

Een paar losse opmerkingen en notities:

• Stevig, zwaar, kwaliteitsmateriaal, dik
• Zelfs met blote oog consistentie waarneembaar in gaatjes (-omvang, vorm etc.)
• Dit is een vergrootglas voor de bonen: op de basgitaar of in de hifi-audio kun je nieuwe snaren, kabels, speakers, (voor)versterkers aanschaffen en de totaalsound upgraden. De kleinere details tonen zich genadeloos. Zo ook bij VST.
• Wie al een erg goede bonenmaler en espressomachine had: je ziet, ruikt en proeft elk detail. Dus ook elke imperfectie die door andere factoren wordt veroorzaakt. Genadeloos.
• In combinatie met een bodemloos piston biedt dit great training technique.

Horecagelegenheden in en om Groningen zijn meer dan welkom om mijn mandje uit te proberen. Ik kom graag langs om samen een flink potje te crematologiseren. Trek maar aan de bel.

Een paar relevante links:

• Een erg aardige beschouwing van Mark Prince (CoffeeGeek): http://coffeegeek.com/opinions/markprince/04-29-2011
• Ook James Hoffman denkt er het zijne van: http://www.jimseven.com/2011/05/22/a-lovehate-relationship-with-espresso/
  (op ongeveer de derde pagina begint hij over de VST-mandjes)

Veel horeca-gelegenheden weten totaal niet wat ze aanmoeten met hun personeel en apparatuur. Ze doen maar wat.

Als je betere espresso wilt serveren in je gelegenheid, kun je me wel inhuren voor een barista-workshop, maar eigenlijk is het veel simpeler dan dat. Je kunt het ook zelf. Het maakt niet uit of je uitbater of medewerker bent.

Hier volgen een paar simpele tips waarmee een gemiddeld café in één klap op hoog espressionistisch niveau kan komen. Dan moet wel iedereen het willen en dan moet ook iedereen meedoen. (Hoe je dat laatste voorelkaar kunt krijgen, is een vak-op-zich, dat ikzelf niet beheers. Maar ik ken iemand die dat wel snapt.)

• Malen per kopje

Zet die molen uit en haal het reservoir leeg. Dit was de laatste keer. Grind on demand. Vanaf nu maal je alleen de bonen die nodig zijn voor één portie of extractie. Niet meer malen dan dit. Want de gemalen bonen die aan de lucht worden blootgesteld, verliezen hun mooiste geuren en smaken al binnen 10 seconden. Geloof niemand die iets anders beweert. En laat je niets op de mouw spelden.

Geen gezeur over drukte of workflow. Je zult zelf je routine moeten aanpassen. De beste espressobars kunnen het ook. Dan kan jij het ook.

• Groter filtermandje

Gebruik een groter mandje voor één shot. Dus niet dat kleine mandje waarvan iemand ooit heeft bedacht dat het voor één portie is. Dat mandje gebruiken we niet meer. Meer gemalen bonen en minder water. Meer smaak. Blijere gasten.

Een dubbel mandje (14g) is voor één shot. Gewoon doen. En als je twee kopjes tegelijk zet, pak je twee pistons met een enkel uitlooptuitje. Áls je al een uitlooptuitje gebruikt, want:

• Oefen bodemloos

Zo zie je tenminste wat je doet bij het malen, doseren en tampen (grind-dose-tamp). Een piston met uitlooptuitje verhult kostbare informatie over hoe het water door de koffie heentrekt. En als je het aandurft: blijf bodemloos. Zo blijft er ook meer crema over.

• Spoelen en poetsen

Voor én na elke extractie spoel je wat water door de groep. En na uitkloppen poets je het filtermandje met een doek.

Moet ik hier nog aan toevoegen dat reguliere (niet-teflon) pistons dagelijks gereinigd dienen te worden? En dat een vaatwasser dit klusje niet voor je kan klaren? Geloof het of niet, ik ben het tegengekomen. Wip het mandje los en verbijster je over de hoeveelheid aangekoekte derrie.

• Lees blogs en fora online

Stay hungry, stay foolish.

Blijf zoeken naar perfectie. Ga niet op je lauweren rusten. Er is een enorme internationale online community en daar kun jij ook deel van uitmaken. Converseer. Lees. Schrijf. Doe mee.

• Al het overige

Vergeet ik nog iets? Vast. Je bent zelf ook een innovator. Voeg iets toe aan de conversatie op Twitter, bijvoorbeeld.
Of ga bijvoorbeeld op zoek naar de mooiste, beste, zoetste, bitterste, eerlijkste bonen…

Michael Jackson: Dangerous World Tour (1992)

Michael Jackson is een monument.

Na 1993 was het nooit meer hetzelfde. De Dangerous World Tour is het summum. In vergelijking hiermee raffelt de band maar wat af met HIStory, een paar jaar later. Ik zeg dit niet gauw: het is vrijwel allemaal play-back, maar in het totaal van dans en show bezien, dondert me dat helemaal niets. Entertainment op het hoogste niveau. Jammer, alleen, dat ze Keep the Faith niet speelden. Die had ik ook graag eens live gezien.

Een aantal observaties:

• Wie verzint er nu een rooster om op te staan, waar rook, wind en licht uitkomt? Iconisch.
• Net als Pulse en Secret World, was Dangerous in 1992 de tijd ver vooruit in termen van podiumtechniek en theatrale elementen. Vandaag, 20 jaar later, zit ik nóg met open mond te kijken naar dit spektakel. Legendarisch.
• MJ heeft zelfs het patent op de schoenen die het vooroverleunen-segment in de choreografie van Smooth Criminal mogelijk maken. Zie embedded video (3:44).
• De video die iedereen kent (of kan kennen) is van Boekarest 1992. Let in deze video vooral op één fan die bij Smooth Criminal alles voelt en alles geeft. Een mooi tv-format voor VPRO: zulke legendarische mensen (als deze fan) opsporen en interviewen. Nu, na zo veel jaar. Ik zou ‘m graag vragen wat hij nu doet. En hoe hij terugkijkt op die avond met Michael Jackson.

Pink Floyd: Pulse (1994, Division Bell tour)

Zelf heb ik een jaar in een Pink Floyd Tribute-band gespeeld (Wag the Dog) en brachten we het meeste materiaal van dit concert. Ik was dus meer de Guy Pratt dan de Roger Waters van het stel.

Veel grote artiesten proberen vandaag de dag enorme podia met heel veel licht, laser en video te bouwen. Maar ik heb nog niets gezien dat Pulse overtreft.

Een aantal elementen verdient speciale aandacht:

• de spiegelbol halverwege de laatste solo in Comfortably Numb (zie embedded video, 6:48). Deze is kortgeleden in delen geveild;
• de lasers (zeker in die tijd);
• het ronde video-projectiescherm;
• een vliegtuig dat over het publiek heenraast;
• varkens (bij One of These Days);
• het enorme eiland midden in de zaal waar de technici de touwtjes strak in handen hebben (vergelijk dit eens met een gemiddelde zaaltafel in een concertzaal, met een handjevol bevers erachter).

Een fragment uit dit concert: Comfortably Numb. Hieronder embedded van Youtube.

Samen met Ditha Blaauw heb ik de vormgeving en redactie verzorgd van Zorg door Rob de Jong. Oorspronkelijk had hij het zelf in een ringband gestoken en er enkele exemplaren van geprint. Met dochter Lotte besloten we, dat dit het werk noch de man recht deed. En ze vroeg ons om het eens goed aan te pakken. Ze geeft het hem cadeau voor zijn verjaardag.

We hebben haar foto van de knuffel-husky gebruikt (speelt een belangrijke rol in het verhaal) voor de cover. De productie kende enkele restricties en criteria, hiermee hebben we met slim omdenken een zeer literaire look and feel neergezet, terwijl de kosten beperkt bleven. Alle typografie is gezet in Lexicon (en Helvetica voor de titelkopjes). Het dunne papier in het binnenwerk geeft een vroeg-twintigste-eeuws poëtisch gevoel.

In deze onafhankelijke productie bestaat het promotionele materiaal uit een grote poster, die op de dag van lancering bij boekhandel Nawijn en Polak in Apeldoorn hangt.
Veel dank zijn wij verschuldigd aan de mensen van RCG, die goed meedenken en nét dat beetje extra doen.

José

Rob de Jong schrijft over een bepalende periode uit het leven van hem en zijn gezin: zijn vrouw José kreeg een hersenbloeding en overleed later. Hij vat het samen in zijn voorwoord:

“Als een gezinslid chronisch ziek wordt, krijgt het gezin noodgedwongen te maken met een heleboel zorginstanties. Hoewel die instanties van goede wil zijn, lijken ze zich vaak niet te realiseren dat er naast het deelprobleem dat zij behandelen, er nog veel meer werk aan de winkel is voor de naaste familie.

Een verzameling ontmoetingen met de zorg, afwisselend bekeken vanuit het dossier en vanuit de emotie.”

De Jongs verhaal grijpt je aan, zuigt je in zich op en laat je niet meer los. De lezer leert Rob en zijn dochters zó goed kennen, dat ze als vrienden voor je gaan aanvoelen.

Colofon

• Eerste druk: november 2011, oplage: 50 stuks
• Omslag en binnenwerk: Ditha Blaauw
• Foto husky: Lotte de Jong
• Foto auteur: Sanne de Jong
• Druk: RCG

Van de eerste druk zal spoedig het laatste exemplaar weggegeven of verkocht worden. Wie graag Robs verhaal verhaal wil lezen, kan zich voorintekenen voor de tweede herziene druk. Ook deze zal vast weer verzorgd worden door het dynamische duo Copy & Art.

* 1993  -  † 2011

Ballie was de senior office assistant bij Studio Bronts. Hij was ook mascotte. En steunpilaar in bange tijden. Slechts weinigen, die hem ontmoetten, konden weerstand bieden aan zijn innemende charmes. Hij heeft vele harten geraakt.

Het is koud in de Studio.

–

Hierbij mijn vers voor Ballie:

Hoewel hij ligt te slapen en één ooglid een beetje openstaat, lijkt het of Ballie me aankijkt en zegt:

“Het was prachtig, Maarten
Je hebt fantastisch voor me gezorgd en nu is het mooi geweest

Ik ga zo bijna
Ik neem afscheid
Ik had alles in mijn leven dat een kat maar wensen kan

Treur maar niet om mij, maar maak van je eigen leven iets moois

Ga iets doen,
ontwikkel je,
heb lief en oogst bewondering,
al is het in kleine kring.”

–

Youri Sepp schreef het volgende gedicht voor Ballie:

Hij groeide van kitten, harig en o zo klein,
uit tot de Prins van het gehele Deliplein

Gaandeweg verruilde hij de tuin voor een plekje binnen
Om gezellig bij de Graaf op de bank te komen spinnen

Aan het einde zag je geen poot meer voor ogen,
En voelde je beetje bij beetje…
naar de tunnel van licht toegezogen

Achttien volle jaren waren het die jouw leven telde
Het is goed zo Ballie, ren nu maar door de Elyzese Velden

–

Dit gedicht is van Elmer van Luxemburg voor Ballie:

verbonden

Jouw jaren
begonnen te tellen.
Maar
in één tel
vond jij
doortastend
je weg
naar mij.

–

Ditha Blaauw schreef deze haiku voor Ballie:

Hij is ten einde
de kachel van Maartens hart.
Huis zonder Ballie.

–

Een verzameling relevante links:

• bit.ly/balliefoto – de mooste foto’s op Flickr
• twitter.com/balliebeer – Ballies tweets
• de afscheidskaart in PDF (500 Kb)

–

Hieronder een geluidsfragment:

Ballie spreekt by StudioBronts

Tijdelijk op de frontpage, permanent in archief: mijn beeldbetoon aan Jobs.

Het is een trieste aangelegenheid. Steve Jobs is dood. Een aantal jaren geleden had ik deze bewerking van De Hooch uit 1670 al eens gemaakt. Het aanreiken van een iPod verdient nu opnieuw een plaats in de belangstelling.